Feeds:
Berichten
Reacties

Posts Tagged ‘boerenopstand’

Bloeiende heidevelden zijn een lust voor het oog. Vorig jaar hebben wij die door de landurige droogte node moeten missen, maar dit jaar konden we ondanks de hittegolf met zijn warmterecords weer genieten van enorme paarse velden, soms zover het oog reikt. In Drenthe zijn wij gezegend met het Dwingelderveld. Dat is te danken aan beheersmaatregelen uit de jaren 80 van de vorige eeuw.


Een heideveld is een overgangsvegetatie. Als we moeder natuur haar gang laten gaan eindigt elk heideveld als eiken-beukenbos. Alleen intensieve begrazing kan dat proces verstoren. Heide is dus feitelijk gebaat bij een onnatuurlijke situatie.

Eeuwen geleden trokken schaapherders uit vrijwel alle leefgemeenschappen in Drenthe met de schapen uit het dorp de heide op. De hele dag graasden de beesten hun kostje bij elkaar en bemestten tegelijkertijd de heide. Hoe meer mest hoe voedzamer de grond werd. Met een moeilijk woord heet dat proces eutrofiëring. Daardoor kregen andere dan de traditionele planten de kans te ontkiemen. De jonge aanwas was echter een smakelijk hapje voor de schapen en het evenwicht bleef in stand.

Toen in later tijden deze intensieve begrazing steeds minder werd raakte het wankele evenwicht verstoord en in de eerste helft van de vorige eeuw veranderden de Nederlandse heidevelden in bijna steppe-achtige grasvelden, waar het Pijpenstrootje (molinia) de boventoon voerde. Het gras dankt zijn Nederlandse naam aan de lange stevige bloeistengels, die goed bruikbaar waren om de lange steel van een goudse pijp mee schoon te maken.

In de jaren tachtig van de vorige eeuw bracht ik samen met mijn helaas veel te vroeg gestorven biologiecollega Henk de Vogel elke eerste week van het nieuwe schooljaar door aan de rand van de Dwingeloose hei. Werkweek biologie voor 4 mavo. Wij waren getuige van de experimenten waarbij proefveldjes heide tot verschillende dieptes werden afgegraven. De voedselrijke bovenlaag bevatte veel stikstofverbindingen, o.a. nitraten, waardoor het pijpenstrootje de heide kon overwoekeren. Binnen tien jaar was de optimale diepte voor deze afgravingen vastgesteld en werd overgegaan tot afgraving op grote schaal, met als resultaat dat honderden jaren oud, maar nog steeds kiemkrachtig, heidezaad ontkiemde en het oorspronkelijke aanzien van de heide werd hersteld. De blauwe gentianen keerden terug, evenals bijvoorbeeld de vleesetende Zonnedauw en talloze heidevlinders, die je nauwelijks meer waar kon nemen.

Stikstofverbindingen zijn een grote bedreiging voor biodiversiteit, omdat de soortenrijkdom wordt aangetast. En dat werkt nieuwe problemen in de hand. Zoals de snel groeiende overlast door de eikenprocessierups. Bij gebrek aan voldoende natuurlijke vijanden betalen wij daar een uiterst vervelende tol voor.

Of het boerenbedrijf de grootste veroorzaker is van de uitstoot van stikstofverbindingen (in de vorm van ammoniak) is de vraag die momenteel centraal staat in de strijd tussen boeren en overheden. Wij allen zijn gebaat bij vaststelling van de juiste uitstootcijfers, waar dan zowel de overheden als de boeren hun consequenties aan zullen moeten verbinden.

Dat onderzoek schijnt er te komen en het is te hopen dat de uitkomsten glashelder zijn en onweerlegbaar. Ik vrees dat zowel de overheid als de boeren met die uitkomsten niet blij zullen zijn. Maar laten we eerst de resultaten van de metingen afwachten.

.


Read Full Post »