Feeds:
Berichten
Reacties

Posts Tagged ‘Anne Frank’

Dit jaar bezocht ik de slagvelden van de eerste wereldoorlog in de omgeving van Romagne sous Montfacon in Noord-Frankrijk. Ik zag er de restanten van een aards filiaal van de hel. De Amerikaanse begraafplaats die ik er bezocht is de grootste in Europa. We zagen er bijna 15.000 kruizen. De tranen die mijn geliefde plengde waren een eerbetoon aan al deze levens die wreed werden geofferd door de idioten die oorlogen beginnen. We bezochten loopgraven in Vauquois, zagen de reusachtige kraters die door granaatinslagen werden veroorzaakt en bezochten er het bijzondere museum Romagne ’14-’18 van Jean-Paul de Vries. De oorlog waar wij in Nederland zo weinig van weten werd ineens springlevend. Meer dan tien miljoen mensen verloren het leven omdat een klein aantal machtige idioten meer macht en levensruimte meende te moeten krijgen.

In dezelfde periode las ik ’t Hooge Nest, waarin Roxane van Iperen de geschiedenis vertelt van de zussen Janny en Lien Brilleslijper. Twee Joodse vrouwen die samen in het verzet tegen de nationaal-socialistische waanzin terechtkwamen, onderdoken in Bergen en – toen die omgeving moest worden ontruimd vanwege de bouw van Hitlers Atlantikwall – in een deftige villa in de bossen van Naarden terechtkwamen: het Hooge Nest. Van daaruit bleven de zussen actief hulp en onderdak aan onderduikers verlenen. Giftig verraad deed hen uiteindelijk in handen van de nazi’s belanden.

Van Iperen kocht in 2012 samen met haar man het Hooge Nest. Tijdens de grondige renovatie, die nodig was om dit oude pand weer goed bewoonbaar te maken, ontdekten ze in vrijwel iedere ruimte verborgen luiken en schuilruimtes met kaarsstompjes, bladmuziek en verzetskrantjes. Er was maar één conclusie mogelijk: hier moest zich in de oorlog een heftige geschiedenis hebben afgespeeld.

Roxane van Iperen besloot op onderzoek uit te gaan en met een jarenlange speurtocht, die haar langs vele archieven leidde en in gesprek bracht met nabestaanden van de hoofdpersonen, wist zij de geschiedenis te reconstrueren. In romanvorm geschreven neemt zij de lezer mee naar een plein in de Amsterdamse Jodenhoek, waar in 1912 Joseph Brilleslijper (telg uit een circusgeslacht van rondtrekkende, Jiddisch sprekende muzikanten) en Fijtje Gerritse (dochter van vrome Friese joden die een avondwinkel drijven) hun eerste kind krijgen; dochter Rebekka ‘Lientje’ Brilleslijper.

Vanaf dat moment neemt van Iperen ons als het ware op in het gezin en volgen we Lientje en haar in 1916 geboren zus Janny gedurende het interbellum en de daaropvolgende wereldoorlog, waarin de Eindoplossing voor het jodenvraagstuk de dood van zes miljoen joden zou veroorzaken. De zussen zetten een van de grootste verzetsgroepen in Nederland op en al lezend krijgen wij een glashelder beeld van de grote gevaren waar verzetsmensen in verzeild konden raken, maar we zien ook hoe giftige haat mensen op kan jagen, stapje voor stapje de menselijkheid van de opgejaagden vernietigend tot zij zijn gereduceerd tot een prooi die in reusachtige gaskamers een gruwelijk einde vindt. De parallellen met het huidige tijdsgewricht dienen zich, zonder dat van Iperen dat benoemt, geregeld aan, wat de lezerservaring extra macaber maakt.

Verraad maakt een einde aan het onderduikproject in het Hooge Nest en we reizen aan de schrijfhand van Roxane van Iperen met Janny en Lien naar en door de door mensen geschapen hel. Van Naarden naar een Amsterdamse cel, waar we ook de zusjes Margot en Anne Frank ontmoeten, Westerbork en uiteindelijk met het laatste transport vanuit Drenthe naar Auschwitz, dat de zussen weten te overleven en uiteinddlijk belanden ze samen met zusjes Frank in Bergen Belsen. De schrijfster toont ons daar weliswaar net niet het hellevuur, maar ze schildert wel de onbarmhartige ontmenselijking, die geleidelijk ook Janny en Lien lijkt te gaan vernietigen.

De zusjes Frank overleven zoals bekend de helse ontberingen niet. Voor hen kwam de bevrijding te laat, maar wat is bevrijding als je de rest van je leven de herinnering aan de hel met je meedraagt? Wat is genadiger; de hel overleven of door de dood uit de hel gered te worden?

.


Read Full Post »