Feeds:
Berichten
Reacties

Archive for mei, 2012

Een familielid werkt al decennia in de thuiszorg. Met toenemend ongenoegen helaas. Om de zorg goedkoper en efficiënter te maken werd er geprivatiseerd. Het is daardoor allerminst goedkoper geworden. Efficiënter ook niet. Wel slechter. Maar wat wil je als een afstand nemende overheid haar criticasters niet meer hoort.

Dat zelfde geldt voor veel managers. Je kunt roepen wat je wilt, ze zijn óf autist in de dop, óf eigenwijs óf gewoon te dom om echte arbeid te leveren. Het familielid, ik noem haar vanwege door haar gewenste anonimiteit  X, werkt bij een thuiszorgorganisatie ten westen van de lijn Leeuwarden, Apeldoorn, Maastricht.

Eind 2011 vond zij een patiënt, die enige tijd dood in zijn huis had gelegen. Huis vervuild, stoffelijk overschot al in ontbinding. X moest op de schouwarts en de uitvaartondernemer wachten. Dat nam twee uur in beslag. De atmosfeer in het perceel was niet fris meer, dus verkoos X te wachten in het portaaltje. Enkele collega’s kwamen bij toerbeurt langsfietsen om haar enige tijd gezelschap te houden. Ware collegialiteit bestaat dus nog.

Je zou verwachten dat na zo’n ervaring door de leiding enige ondersteuning wordt geboden, maar niet bij deze thuiszorgorganisatie. Twee weken later kreeg X een uitbrander van de teammanager omdat de uren niet waren geboekt op naam van de overledene. Dat had op dat moment namelijk nog gekund. Nu niet meer en dus liep de organisatie veel geld mis. Dat was alles.

Schrijnend. Lijkenpikkerij.

.

Read Full Post »

Op 12 september mogen we weer naar de stembus. Daags na nine eleven (versie 2012). Een goede dag voor een nieuwe ramp. Laten we hopen dat nine eleven ons langer heugt dan nine twelve. Echt gerust ben ik er niet op. De vorige ramp (die van 9 juni 2010) ligt nog vers in ons geheugen. De VVD de grootste, de PVV groot, Mark Rutte premier. Rechts Nederland mocht de smerige gewoonte van het aflikken van vingers in ere herstellen.

We weten hoe het is gegaan, daarom moeten we 12 september opnieuw naar de stembus. En wat gaan we dan doen? Maken we het land nog onbestuurbaarder? Zitten ze straks in België te lachen om de eindeloos durende formatiepogingen? Politici spreken nooit de hele waarheid. Als ze überhaupt al iets zeggen waar ze op vast te pinnen zijn. Maar niet alleen politici. De vorige president van de Nederlandsche Bank, Nout Wellink, beweerde bij Knevel en van den Brink dat we […] “al het geld dat we nu aan Griekenland geven, terug gaan krijgen. Mét rente!”
Binnen het jaar liet hij er op volgen dat […] “het natuurlijk flauwekul is om te denken dat we daar veel van terug gaan zien.” Minister de Jager kon niet achterblijven. Als een ware onheilsprofeet schilderde hij ons hoe groot de ramp zou zijn als Griekenland de Eurozone zou moeten verlaten. Apocalyptische financiële toestanden lagen in het verschiet. Inmiddels schijnen we volgens econome, professor Barbara Baarsma […] “een muur om Griekenland heen gebouwd te hebben”, die ons tegen de voorspelde Apocalyps beschermt.

Ik kan het niet beoordelen. Daarvoor heb ik te weinig verstand van geldpolitiek, maar dat geld weer de wortel van alle kwaad is, dat zal een ieder inmiddels toch wel onderschrijven. Natuurlijk geef ik graag die klotenbankiers die schuld. Cocaïne snuivende idioten stel ik me er bij voor, die risico op risico stapelen om maar bonussen binnen te slepen.
De Volkskrant van 14 mei schrijft, naar aanleiding van het miljarden verlies van Bank JPMorgan Chase over de verantwoordelijke, Ina Drew, […] Vorig jaar verdiende zij dankzij bonussen en optieplannen 12 miljoen euro. maar Drew is wel haar baan kwijt. […]
Ze schijnt zelf haar ontslag in te dienen. Ach, waarom zou ze ook werken met zo’n vermogen achter de hand? De Volkskrant citeert uit gegevens die de bank bij het jaarverslag publiceert […] Mevrouw Drew verdiende geld voor de aandeelhouders door risicomanagement over een breed spectrum van markten en valuta’s. Bijgestaan door een managementteam ‘dat zijn zaakjes kende.’

Ja ja.

Het is allemaal veel te ingewikkeld om er iets van te begrijpen, maar dat we regelmatig zwaar belazerd worden, staat voor mij als een paal boven water. Door banken, verzekeringsmaatschappijen en natuurlijk door politici… Mark Rutte bijvoorbeeld, die ‘premier van iedereen’ wilde zijn. Wat een schipper zeg. In mijn column Het schip van Staat en de PVV schreef ik ‘Te vrezen valt dat de Nederlanden in het (voor schipper Rutte) gunstigste geval in het zicht van de haven van bestemming aan muiterij ten onder zal gaan.’ De muiterij sloeg in deze column op het enige lid van de PVV, Geert Wilders. Hij heeft niet gewacht tot het zicht van de haven was bereikt. Toen er werkelijk zwaar weer opdoemde ging hij als eerste van boord.

En dus mogen wij 12 september weer stemmen. Ik vrees voor verdere verbrokkeling en meer erosie van het politieke landschap. Het huishoudboekje moet op orde, daar ben ik van overtuigd, de economie niet kapot en de staatsschuld moet omlaag. Voor mij waarheden waar geen politicus mij van hoeft te overtuigen. De vraag is alleen hoe sociaal wij dit gaan doen. Of  wij voldoende beschaving bezitten om de zwaksten niet het meest de dupe te maken. Wie het verhaal van de Titanic kent, misschien zelfs de film heeft gezien, die weet hoe het gaat als er niet genoeg reddingsboten zijn.

Mijn vaste lezers weten wel wat ik ga stemmen. Dat hoef ik hier dus niet meer te melden. Deze column is ook niet bedoeld als propaganda. Daar krijgen we de komende maanden nog genoeg van gepresenteerd. En modder waarschijnlijk ook. Een beetje vieze campagne zal het wel worden, als ik de inleidende beschietingen van de afgelopen dagen goed beluister. Het is nu natuurlijk ook wel lekker schelden op de PVV. Heerlijk, CDA en VVD hebben een zondebok. De PVV in de rol waarin zij zelf diverse minderheden plaatste. En de CDA-ers en VVD-ers die zich er aan bezondigen in de rol van Wilders. Lekker op hoge toon je ongenoegen uiten. Héééérlijk.

Willem van Oranje mag het nog een keer zeggen van mij “Mijn God, mijn God, heb medelijden mij en met dit arme volk.”

Read Full Post »

De Landelijke Vereniging van Bloed- en plasmadonoren (LVB) is woedend over  vermeend graaigedrag van twee leden van de Raad van Bestuur van Sanquin Bloedvoorziening. De LVB is sinds 2007 actief bezig om te trachten een halt aan dit gedrag toe te roepen. In augustus 2011 publiceerden de media er over. Op 27 augustus besteedde EenVandaag uitgebreid aandacht aan het onderwerp.

Hoewel het kabinet in 2009 heeft besloten dat nieuw aan te stellen bestuurders van Sanquin zich dienen te houden aan de normeringscode, die inhoudt dat de “Balkenendenorm” van toepassing is, meent Sanquin dat dit niet geldt voor salarisafspraken van voor die tijd. Volgens de LVB zijn die salarissen ook nog eens verhoogd, ondanks alle oppositie.
(reactie van Sanquin onderaan onder 1)

In april 2012 verscheen ‘Echte leiders hebben een goed verhaal’, een boek van Astrid Schutte, storytelling-  en communicatiedeskundige en oprichter van StoryVentures (www.storyventures.nl). Schutte neemt hierin onder meer de Sanquin Bloedvoorziening onder de loep en wast de organisatie flink de oren, omdat de visie niet past bij de salarissen van de bestuurders.

“… Omdat Sanquin voor zijn functioneren afhankelijk is van mensen die uit mededogen met wildvreemde patiënten hun bloed willen laten aftappen, roemt de bloedbank in zijn visieverhaal de onbaatzuchtigheid van donoren. ‘De donoren zijn het hart van de organisatie,’ staat bijvoorbeeld op de website te lezen. De site verwijst ook naar de beginselen van het internationale Rode Kruis, die in het werk van Sanquin centraal staan, zoals de inzet van vrijwilligers en de menslievendheid als drijfveer voor het handelen. Sanquinmanagers zijn in de film afwezig en medewerkers komen alleen in beeld als ze aan het werk zijn, daarmee onderstrepend dat het bij Sanquin allemaal om donoren en patiënten draait en dat Sanquinmedewerkers dienend zijn aan het ideaal van ‘menslievendheid’. Bij een organisatie die zo veel nadruk legt op ‘onbaatzuchtigheid’, verwacht je dat bestuurders zichzelf passend belonen…”

(reactie van Sanquin onderaan onder 2)

Volgens de LVB verdiende bestuursvoorzitter Theo Buunen in 2010 € 258.000,00 terwijl de Balkenendenorm in dat jaar was gesteld op € 193.000,00. De LVB vreest dat veel donoren uit ergernis over deze in hun ogen buitensporige beloning zullen stoppen met het doneren van bloed. Een goede kennis van mij woont in Nijmegen en hij heeft inmiddels contact gezocht met de Duitse bloedbank, teneinde daar te gaan doneren. Zijn motivatie is dat hij niet zijn gratis bloed aan een groot bedrijf wil leveren. In de praktijk is dat namelijk de situatie. Sanquin is veel meer dan een bloedbank alleen. De organisatie verantwoordt de hoge beloning van de bestuursvoorzitter met een verwijzing naar de vele activiteiten van Sanquin en het feit dat het een complexe organisatie is om te besturen. Maar waar haalt Sanquin haar grondstof vandaan? Jawel, uit de donoren. In de meest letterlijke zin ook nog eens.
(reactie van Sanquin onderaan onder 3)

Sanquin verweert zich tegen de activiteiten van de LVB door de organisatie zwart te maken als een stelletje onverantwoordelijken die de bloedvoorziening in gevaar brengen. Dit ondanks het feit dat het aantal donoren in de periode 2007-2010 is gegroeid. Ondanks de “onverantwoordelijke” activiteiten van de LVB dus. Schutte beschrijft onder meer de reactie van Sanquin op de activiteiten van de LVB.
“… De bloedbank deed verschillende pogingen om de kritiek van de donorvereniging te pareren: de criticasters zwartmaken, verwijzen naar de zwaarte van het werk als Sanquinmanager en zich beroepen op een hogere autoriteit, in dit geval het ministerie van VWS. Maar in geen enkel geval legden de bestuurders een link met hun eigen visieverhaal, waarin onbaatzuchtigheid centraal staat.
Schutte concludeert na het lezen van het jaarverslag van Sanquin: “… geen woord over onbaatzuchtigheid. Wel organisatietaal als ‘complexe organisaties’ en ‘instellingen’ en het doorschuiven van de verantwoordelijkheid naar de minister.

De verhalen van LVB en Sanquin staan lijnrecht tegenover elkaar. Ieder voor zich zal moeten uitmaken wat hij/zij vindt van de beloningen aan de top van de organisatie. Uit de reacties van Sanquin op dit artikel (zie hieronder) blijkt dat men niet echt gevoelig is voor kritiek op de beloningswijze. Het feit dat toekomstige bestuurders met een lager salaris genoegen zullen nemen vat ik op als een ontkrachting van de motivatie om de huidige bestuurders het salaris te blijven geven wat zij krijgen. Of ze het verdienen kan ik niet beoordelen, maar uit de toekomstige beloningen mag je afleiden dat ze nu meer krijgen dan ze daadwerkelijk verdienen.

De onbaatzuchtigheid om bloed zonder beloning af te staan, is duidelijk niet terug te vinden bij de bestuurders. Als we, met Astrid Schutte, van mening zijn dat graaien op te vatten is als “je toe-eigenen wat niet voor jou is bestemd”, dan valt het gedrag van de beide topmensen van Sanquin onder de term graaien. Iets wat (net als roken) steeds meer maatschappelijke afkeuring ondervindt.

Naschrift

Bovenstaand artikel heb ik met een verzoek om er op te reageren aan de LVB en Sanquin Bloedvoorziening gestuurd.

Reactie van de LVB
Aangezien de LVB, bij monde van secretaris Charles Disch, het eerst reageerde eerst hun korte reactie.

Een prima artikel over deze problematiek.
Schutte legt in haar boek de vinger op de zere plek.
Helaas blijven de heren Buunen en de Wit nog steeds ongevoelig hiervoor.

Reactie van Sanquin Bloedvoorziening bij monde van Merlijn van Hasselt, Staffunctionaris Communicatie & Voorlichting, Concernstaf Sanquin
(de nummers verwijzen naar de passages in bovenstaand artikel)

1-
De bedoelde “Beloningscode Bestuurders in de Zorg”, die de Raad van Toezicht van Sanquin Bloedvoorziening inderdaad als uitgangspunt hanteert voor nieuwe bestuurders, kent voor organisaties als Sanquin een salarisgrens voor bestuurders die ligt op 30% boven de Balkenendenorm. De in 2010 benoemde bestuurder van Sanquin heeft een salaris op het niveau Balkenende. De zittende bestuurders zitten daarboven, maar rond de in de code genoemde salarisgrens. De betreffende code stelt dat bestaande afspraken met zittende bestuurders worden gerespecteerd.

2-
De hierboven geciteerde passage van mevrouw Schutte concentreert zich op het belangeloos doneren van bloed en hoe dit contrasteert met de salarissen van de Raad van Bestuur. Haar tekst gaat uitsluitend over de bloedbankactiviteiten van Sanquin. Daarmee doet zij de organisatie tekort. Sanquin zamelt bloed in, maar doet ook diagnostisch onderzoek en levert plasmaproducten in Nederland in concurrentie met buitenlandse bedrijven. Dit laatste is het gevolg van Europese en Nederlandse regelgeving uit 1993. Sanquin is daarmee een complexe organisatie om te besturen. Dit speelt mee bij het vaststellen van de salarissen van de Raad van Bestuur.
Mevrouw Schutte heeft bij het verzamelen van haar informatie geen contact met Sanquin opgenomen. Haar opvattingen kende Sanquin hiervoor niet, er is ook geen gelegenheid gegund om daar op in te gaan.
Naar mening van Sanquin ziet mevrouw Schutte over het hoofd dat het noodzakelijk is om altruïsme van de donor te combineren met professionaliteit van medewerkers (van werkvloer tot leiding) om een veilige en efficiënte bloedvoorziening te realiseren.

3-
Er zijn ongeveer 400.000 bloed- en plasmadonors. De loyaliteit van de Nederlandse donor is al jaren één van de hoogste in Europa.
In het jaar dat de LVB met haar acties begon hebben ongeveer 700 donors die in verband met onvrede rond de salarissen van de Raad van Bestuur hun donorschap opgezegd. In de jaren daarna liep dat aantal sterk terug. Afgelopen jaar was het aantal opzeggingen om die reden opnieuw ongeveer 700 donors. Uiteraard betreurt Sanquin iedere opzegging.
Jaarlijks worden echter 40.000 donors uitgeschreven omdat zij niet meer voldoen aan de strenge eisen van Sanquin of omdat zij om hen moverende redenen opzeggen. Om op het niveau van 400.000 donors te blijven werft Sanquin jaarlijks 40.000 donors. In de afgelopen jaren is geen terugloop geweest.

4-
In 2011 heeft de voorzitter van de LVB gedreigd met een boycot op bloed doneren. Deze uitspraak wordt door zowel Sanquin als de Minister van VWS (in haar antwoord op Kamervragen d.d. 5 september 2011) onverantwoordelijk en ongepast bevonden.
Voorts ziet Sanquin de LVB niet als vertegenwoordiger van de donor. Voor die vertegenwoordiging kent Sanquin een Landelijke Donorraad en Regionale Donorraden. Ook zijn er door Sanquin erkende landelijke en regionale donorverenigingen. In 2010 is dat stelsel van donorinspraak op basis van een rapport van Twijnstra Gudde vernieuwd. LVB is in de gelegenheid gesteld aan het systeem van donorinspraak deel te nemen, maar heeft daar om haar moverende redenen van afgezien. De Landelijke Donorraad, Regionale Donorraden en de Landelijke Donorvereniging staan niet achter de acties van de LVB.

Reactie van de LVB hierop:

De LVB is niet serieus in de gelegenheid gesteld deel te nemen aan het systeem van donor inspraak. In tegenstelling tot andere donorverenigingen heeft de LVB zich van Sanquin Bloedvoorziening nooit aan donoren mogen presenteren. Er is  nooit sprake geweest van gelijke mogelijkheden voor donorverenigingen om leden te werven. De vereniging(en) die in de LDR zitten mogen dat allemaal wel. Hoe moest de LVB de grens van 1000 leden halen die gesteld werd voor deelname aan de LDR?
De LVB vindt het een brutale voorstelling van zaken van Sanquin om – gezien het bovenstaande – te doen alsof de LVB niet in de LDR wil.

5-
Al voor 2007 was dit het geval. Dit besluit van de leden van de Raad van Toezicht staat daarom geheel los van de activiteiten van de LVB. 

6-
Sanquin benadrukt dat het altruïsme van de donor een cruciaal uitgangspunt is om de bloedvoorziening veilig te houden. Het vrijwillig geven van bloed (uit compassie) verlaagt het risico op besmet bloed.
Om bloedproducten zo veilig mogelijk te behandelen en beschikbaar te maken voor de patiënt, is een professionele organisatie onontbeerlijk. De hoge kwaliteit van werk vergt gekwalificeerd personeel. Zonder toepasselijke honorering is het niet mogelijk dergelijk personeel binnen de organisatie vast te houden. Sanquin baseert zich op het salarisstelsel van de Nederlandse ziekenhuizen, omdat dat de omgeving is binnen welke zij werkt.
Die twee uitgangspunten maken samen dat de Nederlandse Bloedvoorziening één van de beste in de wereld is. Die uitgangspunten botsen niet, zij geven het spanningsveld weer dat voor Sanquin onvermijdelijk is.
In de Eerste Kamer wordt ook de nieuwe wet normering topinkomens besproken. Zodra deze in werking treedt, zal uiteraard ook Sanquin zich aan die wet houden.

Astrid Schutte over de reactie van Sanquin:

In ‘Echte leiders hebben een goed verhaal’ analyseer ik tientallen verhalen van leiders. Voor deze analyses gebruik ik gepubliceerde verhalen en standpunten van organisaties en leiders die voor het grootste deel publiekelijk toegankelijk zijn en deze beoordeel ik vanuit een communicatief perspectief. Ik kijk dus naar de manier waarop leiders en organisaties hun verhaal de wereld inzenden en ga in dit boek niet met hen in discussie.

In ‘Echte leiders hebben een goed verhaal’ onderscheid ik drie soorten leidersverhalen: visieverhalen (over de visie van een leider), verklaringsverhalen (over hoe een leider reageert op kritiek of onvoorziene situaties) en vertellersverhalen (persoonlijke verhalen). Sanquin viel mij als geïnteresseerde in leiderschapscommunicatie op omdat het ‘verklaringsverhaal’ van Sanquin steunt op twee botsende waarden en daarom niet overtuigt. Sanquin wordt gevraagd door de Landelijke Vereniging van Bloed- en Plasmadonoren en ook door het actualiteitenprogramma ‘Een Vandaag’ om het verklaringsverhaal te vertellen achter de bestuurdersalarissen die de Balkenendenorm overschrijden. Waarom vindt een organisatie die onbaatzuchtigheid in het vaandel heeft staan, dat haar bestuurders méér mogen verdienen dan de minister-president? Onbaatzuchtigheid is een zeer hoge norm. Als je je als leider daarop beroept, roep je de verwachting op dat je ook je eigen gedrag langs deze morele meetlat legt. Van leiders verwachten we daarin consistentie.

In haar verklaring verwijst Sanquin naar de beloningscode en naar de complexiteit van het besturen van haar organisatie maar niet naar het begrip ‘onbaatzuchtigheid’ dat in haar corporate film centraal staat. Dat roept twijfel op of Sanquin de waarde onbaatzuchtigheid wel serieus neemt. Waarom zou onbaatzuchtigheid wel gelden als het om donoren gaat, maar niet als het om bestuurders gaat?

Als leiders door hun verhalen twijfel oproepen over de vraag of wat ze nu echt vinden en bedoelen, verzwakt dat hun leiderschap. Vanuit het perspectief van leiderschapscommunicatie faalt het verklaringsverhaal van Sanquin daarom. Dat blijkt ook uit het feit dat er ieder jaar opnieuw weer reacties op komen, onder meer van verschillende media. Wat de vragers naar een verklaring – in dit geval de LvB en enkele journalisten – in dit verband van Sanquin willen horen,  is waarom bestuurders van een organisatie die gebruikt maakt van een gratis grondstof, vinden dat ze méér mogen verdienen dan de bestuurder van een land. Want het is natuurlijk best mogelijk af te zien van een salaris waar je volgens een code recht op hebt. Ook wordt niet overtuigend duidelijk gemaakt dat bloed inzamelen, onderzoek doen en plasmaproducten leveren complexer is dan een land besturen. Het is best mogelijk dat Sanquin wel een goed verhaal heeft, maar ze vertelt het (nog) niet.

De hierboven geciteerde passage uit ‘Echte leiders hebben een goed verhaal’ concentreert zich op het belangeloos doneren van bloed, omdat dit de kern is van de corporate film die Sanquin ten tijde van mijn research op haar site had staan. Als belangstellende buitenstaander mag ik aannemen dat Sanquin in haar eigen corporate film een beeld van zichzelf neerzet dat volgens haarzelf in ieder geval klopt. Sanquin heeft inmiddels een andere corporate film op haar site gezet die als thema heeft: bloed is leven.

 

Verantwoording.

Voor dit artikel heb ik gebruik gemaakt van de uitslag van de EenVandaag enquete onder bloeddonoren.
Het artikel Winst maken op donorbloed.
De websites van de LVB en Sanquin Bloedvoorziening.
Het boek van Astrid Schutte is te verkrijgen bij Managementboek.

Read Full Post »